Fetu‘utaki mai kiate kimautolu
Ngaahi faka‘eke‘eke fakalūkufuá mo e faka‘eke‘eke mei he kau nofo totongí
Ki he ngaahi faka‘eke‘eke mo hono ‘omai ‘o e ngaahi fakakaukau kotoa pē, fakafonu ‘a ‘emau foomu ‘i he ‘initanetí
Telefoni ta‘etotongi ki he: 0800 801 601 (‘i Nu‘u Sila pē)
Fetu‘utaki ki he ‘emau Senitā Tokoni ki he Kasitomaá ‘a ia ‘oku nau ‘oatu ‘a e ngaahi tali ki he ngaahi faka‘eke‘eke kotoa pē, ‘i he vaha‘a ‘o e taimi 8 pongipongi mo e 6.30 efiafi, Mōnite ki he Falaite pea 24/7 ki he ngaahi telefoni fakavavevavé.
Kau telefoni mei tu‘apule‘angá: +64 4 439 3253 ‘i he vaha‘a ‘o e 8 pongipongi mo e 6 efiafi tami ‘a Nu‘u Silá (NZT).
‘E ‘i ai ‘a e totongi ki he telefoni mei tu‘apule‘angá.
Faitohi ki he:
Kāinga Ora – Homes and Communities
National Office
PO Box 2628
Wellington 6140
Ko homau ngaahi tu‘u‘angá: ‘a‘ahi atu ki homau ngaahi ‘ōfisi Kāinga Ora ‘i ha fa‘ahinga taimi pē ‘i he vaha‘a ‘o e 9 pongipongi mo e 4 efiafi, Mōnite ki he Falaite.
Founga ngāue ki hono ‘omai ha‘o fakakaukau pe ko ha lāunga
‘Oku mau ‘amanekina atu ki he kau nofo totongi Kāinga Ora ke nau hoko ko ha kaungā‘api lelei pea ke hoko ‘a e ngaahi komiunitī ‘oku nau nofo aí ko ha feitu‘u fakafiefia ke nofo ai – pea ko e tokolahi taha ‘o kinautolú ‘oku pehē.
Ka ‘i he taimi ‘e ni‘ihi ‘oku hoko ‘a e ngaahi palopalema, pea ‘i he taimi ‘oku hoko ai iá ‘oku mau ngāue vave ke ma‘u ‘a e vakai kakato ki he me‘a na‘e hokó pea fai ha ngāue ‘i he taimi ‘e fiema‘u aí.
Kapau ‘okú ke loto ke ‘omai ha lāunga ‘i he ‘initanetí te ke lava ‘o ngāue‘aki ‘emau foomu Fakakaukau Tokoní mo e ngaahi faka‘eke‘eké, lomi‘i pē ‘a e 'Complaint' (Lāunga) ‘i he malumalu ‘o e 'Type of enquiry' (Fa‘ahinga ‘o e faka‘eke‘eke).
‘I he taimi ‘okú ke fetu‘utaki mai ai fekau‘aki mo ha palopalema ‘okú ke hokosia, ‘oku ‘i ai ha ngaahi fakamatala mahu‘inga ‘oku mau fiema‘u ka e lava ke mau fakatotolo‘i ia. Kātaki ‘o talamai:
- Ko e hā ‘a e palopalemá mo e anga ‘ene felāve‘i mo e Kāinga Ora
- Kapau ‘okú ke fetu‘utaki mai fekau‘aki mo ha ‘api Kāinga Ora pau, kātaki ‘o talamai ‘a e tu‘asilá
- Kapau ‘okú ke fetu‘utaki mai fekau‘aki mo ha me‘a pau na‘e hoko, kātaki ‘o talamai:
- ‘A e ‘aho mo e fakafuofua ‘o e taimi na‘e hoko ai iá
- Ko hai na‘e kau ki aí
- Ngaahi fakamatala kehe ‘okú ke pehē ‘e ala tokoni mai ke solova ‘aki ‘a e palopalemá.
‘Oku mau fokotu‘u atu ke ke ‘omai foki mo ho hingoá, tu‘asilá mo e fakaikiiki ki he fetu‘utakí. ‘Oku ‘uhinga eni ‘e lava ke mau toe fetu‘utaki atu kiate koe ke ke ‘ilo fekau‘aki mo e me‘a ‘oku mau fakahoko fekau‘aki mo e me‘a kuo hokó pe ‘eke ha ngaahi fehu‘i lahi ange kapau ‘e fiema‘u. Neongo ia, ‘e lava pē ke ‘oua te ke tala hingoa kapau ko ho lotó ia.
‘Oku mau vakai fakamātoato ki he ngaahi lāungá pea ngāue vave ke ma‘u ‘a e vakai kakato ki he me‘a na‘e hokó ke tokoni ki hono fakalelei‘i ‘a e tu‘unga ko iá. ‘Oku makatu‘unga ‘a e me‘a ‘oku mau fakahokó ‘i he ngaahi tūkungá, pea ‘oku mau tokangataha ki hono fakapapau‘i ‘oku ma‘u ha ola potupotu tatau.
‘Oku ‘ilo‘i ‘e he ‘emau kau nofo totongí ‘a e me‘a ‘oku ‘amanekina meiate kinautolú ‘i he tu‘unga ko ha tokotaha nofo totongi mo ha kaungā‘api foki. Kapau ‘oku ‘ikai ke nau fakahoko ‘a e ngaahi fatongia ko ‘ení, te mau ngāue‘aki leva ‘a e ngaahi me‘angāue ‘oku ‘atā mai kiate kimautolú ‘i he malumalu ‘o e lao Residential Tenancies Act (RTA) ke ngāue atu ki hono liliu ‘a e tō‘ongá. ‘Oku faka‘atā ‘e he RTA ‘a e kau lenilootí ke fakahoko ha ngāue ke fakamahino‘i ‘oku ‘ikai ke tali ‘a e tō‘onga ko iá, fehikitaki holo ‘a e kau nofo totongí pea fakangata ‘a e ngaahi nofo totongí.
‘I he taimi ‘oku ngāue‘aki ai ‘a e RTA, ‘oku ‘i ai ha founga ngāue pau ke muimui ai ‘a e kau lenilootí. Neongo ‘e fiema‘u ‘a e taimi ki heni, kuo pau ke mau muimui ki he founga ngāue totonú.
Neongo ‘oku mau fakataumu‘a ke fetu‘utaki atu ma‘u pē lolotonga ‘a e ngāue ko ení, ‘oku mahu‘inga ke ke manatu‘i ‘oku fakangatangata pē ‘a e me‘a ‘oku lava ke mau vahevahe mo koé ‘i he malumalu ‘o e lao Privacy Act. ‘Oku ‘uhinga eni ‘e ‘ikai ke mau lava ‘o ‘oatu ha fakamatala fekau‘aki mo ha ngaahi ngāue pau te mau ala fakahoko pe ko e sitepu hokó.
‘Oku mau mahino‘i ‘e lava ke ta‘efakafiemālie eni, pea ‘oku mau fakapapau‘i atu ‘oku mau fai ‘a e lelei taha te mau ala lavá ke fakalelei‘i ‘a e ngaahi palopalemá ‘i he vave taha ‘e ala lavá. Neongo ko e ngaahi sitepu pau ‘oku mau fakahokó ‘oku kehekehe pē ia ki he ngaahi tu‘unga taki taha, ‘e lava ke kau ki ai ‘a e:
- Fakahoko ha ngaahi fetalanoa‘aki mo ‘emau kau kasitomaá fekau‘aki mo e me‘a ‘oku hokó mo e me‘a ‘e lava ke nau fai ke fakalelei‘i ‘aki iá - ‘i he taimi lahi ko e me‘a pē eni ‘oku fiema‘u ke fakalelei ‘aki ‘a e me‘a ‘oku hokó.
- Ko hono ‘oatu ha tokoni ‘aonga ki he kau kasitomaá ke tokoni ke ngāue ki he ngaahi palopalema fekau‘aki mo e vevé pe monomonó.
- Ko hono fakafehokotaki ‘a e kau kasitomaá ki he ngaahi kautaha tokoní ke ngāue ki he tupu‘anga tefito ‘o e palopalemá.
- Ko hono ngāue‘aki ‘a e ngaahi me‘angāue ‘oku fakafaingamālie‘i ‘e he lao Residential Tenancies Act ‘i he taimi ‘oku fiema‘u aí, kau ai hono ‘oatu ha ngaahi tohi fakatokanga pe tohi ki hano maumau‘i ‘o e laó.
- ‘I he taimi ‘oku mau ma‘u ai ha lāungá, ‘oku mau fakataumu‘a ke ngāue ki ai ‘i loto ‘i he ‘aho ngāue ‘e ua pea fetu‘utaki atu ma‘u pē kiate koe lolotonga ‘emau ngāue ki he me‘a ‘oku hokó.
Kapau ‘okú ke lolotonga talitali ki he fakamatala fakamuimuitahá, kātaki ‘o fetu‘utaki ki he ‘emau timi Customer Support (Tokoni ki he Kasitomaá) ‘i he 0800 801 601 koe‘uhí ke mau muimui‘i ia ki he timi ‘oku nau tokanga‘i iá.
‘Oku ‘i ai ‘a e ngaahi tu‘unga ‘e ni‘ihi ‘e lelei ange ai ke ke fetu‘utaki ki ha va‘a ngāue ‘e taha ke tokoni, ki mu‘a ke kumi tokoni ki he Kāinga Ora. ‘Oku kau ki heni ha:
- Kapau ‘okú ke pehe ‘oku ‘i ai ha taha ‘oku ‘i ha tu‘unga fakatu‘utāmaki fakaesino, telefoni ki he kau polisí he taimi pē ko iá ‘i he 111
- Kapau ‘okú ke hoha‘a fekau‘aki mo ha ala hoko ha ngāue ta‘efakalao, līpooti ia ki he kau Polisí ‘i he 105
- Kapau ‘oku ‘i ai ha‘o ngaahi palopalema fekau‘aki mo e longoa‘á, fetu‘utaki ki he ōfisi ‘okú ne pule‘i ‘a e longoa‘á ‘i ho‘o kosilio fakakoló
- Kapau ‘oku ‘i ai ha‘o palopalema mo e fanga kulií, te ke lava ‘o fetu‘utaki ki he Animal Control Office (‘Ōfisi ‘okú ne pule‘i ‘a e fanga monumanú) ‘i ho‘o kōsilio fakakoló.
- Kapau ‘okú ke hoha‘a fekau‘aki mo e tu‘unga lelei ‘o e monumanú pe ko ha monumanu pusiaki ‘oku li‘aki, fetu‘utaki ki he SPCA ofi tahá.
Hili ho‘o līpooti ho‘o hoha‘á ki ha taha ‘o e ngaahi kautaha ko ení, kātaki ‘o fetu‘utaki mai kiate kimautolu ‘o talamai ‘a e me‘a ‘oku hokó pea ‘okú ke ‘osi fetu‘utaki mo e ngaahi ma‘u mafai kehé. ‘Oku ‘uhinga eni ‘e ‘ikai ke mau sio pē ki ho‘o hoha‘á, kae fakafetu‘utaki ki he kautaha totonú ke ma‘u ha fakamatala lahi ange kapau ‘e fiema‘u.
Kuo mau fokotu‘u ha founga fo‘ou ki hono tokanga‘i ‘a e tō‘onga fakatupu moveuveú ‘a ia ‘oku fekau‘aki ia mo e hoko ‘o ta‘efilifilimānako ka e tu‘uma‘u, pea mo hono ngāue‘aki ‘o lelei ange ‘a e lao Residential Tenancies Act (RTA) ke ngāue atu ki hono liliu ‘a e tō‘ongá pea ‘oatu ha ta‘ofi‘anga hā mahino ki he tō‘onga fakatupu fakahoha‘á.
‘Oku mau tukupā ke hoko ko ha lenilooti lelei. Ko e konga ‘o e me‘á ni ‘oku ‘uhinga iá ko hono ma‘u ha potupotu tatau ‘i he vaha‘a ‘o homau ngaahi fatongia ki he ‘emau kau kasitomaá – ‘a ia ko e ni‘ihi ‘o kinautolu ‘oku nau hokosia ha ngaahi pole kehekehe – pea mo hono fakapapau‘i ‘oku ma‘u ‘e he fa‘ahinga kehe ‘i he komiunitií ha nonga. ‘Oku fakataumu‘a ‘emau founga fo‘oú ke ngāue atu ki he mafamafatatau ko ‘ení.
Neongo te mau kei mahino‘i ma‘u pē ‘a e ngaahi tūkunga ‘emau kau nofo totongí pea ngāue mālohi ke mahino‘i ‘a e me‘a ‘okú ne fakatupunga ‘a e tō‘ongá, ‘oku mau ma‘u ha femahino‘aki mo ‘emau kau nofo totongí ko e tō‘onga fakatupu moveuveú ‘e iku ia ki ha tu‘unga ‘e ala palopalema ai ‘enau nofo totongí.
Kuo mau fokotu‘u ha founga ngāue ki hono fakavave‘i ‘a e ngāue ki he ngaahi tu‘unga ‘a ia ‘oku fakatupunga ai ‘e he tō‘onga ‘o ha tokotaha nofo totongi ha palopalema lahi ki he tu‘unga malú, pe ‘oku nau fakatupu moveuveu tā tu‘o lahi, pea ‘oku nau tukunoa‘i ‘a e ngaahi fakatokangá. ‘I he ngaahi tūkunga ko ‘ení, te mau tohi kole ai ki he Fakamaau‘anga ki he Nofo Totongí ke fakangata ‘a e nofo totongí – pea ‘e ‘ikai ke mau toe ‘oatu kiate kinautolu ha ‘api fo‘ou.
‘Oku tokanga taha ‘a e ngaahi liliu ko ‘ení ki hono fakahoko ha ngāue ki he tō‘onga fakatupu moveuveu mamafá. Ko e lahi taha ‘o e ngaahi palopalema ‘oku fetu‘utaki mai ‘a e kakaí fekau‘aki mo iá ko e ngaahi me‘a iiki ‘a ia ko e ngaahi palopalema angamaheni pē ‘i he vaha‘a ‘o e ngaahi kaungā‘api ‘i he toenga ‘o e fonuá, hangē ko e ngaahi kā longoa‘á, ngaahi musie ‘oku ‘ikai ke kosi ma‘u peé pe lahi ‘a e ngaahi taimi ‘oku ‘a‘ahi mai ai ha kakai ki ha ‘api. ‘E hokohoko atu ‘emau ngāue ki he ngaahi hoha‘a kehekehe ko ‘ení fakafou ‘i he ‘emau ngaahi founga ngāue lolotongá.
‘Ilo lahi ange fekau‘aki mo ‘emau founga ki hono tokanga‘i ‘a e tō‘onga fakatupu fakahoha‘á.
Contact us about
Ko e Connecting Now
Ko e Connecting Now ko ha tokoni fakatonulea ia ‘i he telefoní pea ‘oku ta‘etotongi mo ‘atā ke ke talanoa mai kiate kimautolu ‘i he lea fakafonua ‘oku ke ongo‘i fiemalie taha ke ngāue‘akí. ‘Oku laka hake ‘i he 40 ‘a e ngaahi lea kehekehe ‘a e Connecting Now ‘a ia te ke lava ‘o kole ia ‘i he taimi ‘okú ke telefoni mai ai kiate kimautolú.
Sēvesi ‘a Nu‘u Sila ki he Fe‘aveaki ‘o e Fetu‘utaki (New Zealand Relay Service)
Ko e kau kasitomā ‘oku tuli pe uesia ‘enau fanongó te nau lava ‘o ngaue‘aki ‘a e Fe‘aveaki Fetu‘utaki ‘a Nu‘u Silá (NZ Relay) ke fetu‘utaki mai kiate kitautolu.
Vakai ki he uepisaiti ‘a e New Zealand Relay Service(external link) ki ha fakamatala lahi ange.
Ki ha fiema‘u tokoni fekau‘aki mo ‘emau ngaahi tokoni ki he ma‘u ‘apí:
‘Īmeili ki he: firsthome.enquiries@kaingaora.govt.nz
Kapau ko ha kautaha mītia kimoutolu pea ‘oku ‘i ai ha‘amou fehu‘i fekau‘aki mo e Kāinga Ora - Homes and Communities, ‘īmeili ki he: mediaenquiries@kaingaora.govt.nz
Kātaki ‘oua ‘e ngāue‘aki ‘a e tu‘asila ‘īmeili ko ‘ení ki he ngaahi faka‘eke‘eke ‘a e kau kasitomaá, fakalūkufuá pe ngaahi me‘a fakapisinisí.
Ngaahi faka‘eke‘eke fekau‘aki mo e kau kasitomā ‘a e Kāinga Ora
Te mau toki lava pē ‘o tuku atu ha fakamatala ki ha ngaahi tu‘unga felāve‘i mo ha kau kasitomā fakafo‘ituitui kapau kuo ‘osi fakamo‘oni ‘a e tokotaha kasitomaá ki ha foomu Consent to Disclose Information to Media (Fakangofua ke Fakahā Atu ki he Mītiá) [PDF, 119 KB] ‘o ‘omai ai kiate kimautolu ha ngofua ke mau vahevahe atu ha ngaahi fakamatala ‘oku kaunga ki he me‘a ko iá.
Te mau tali ha tatau kuo hiki faka‘ilekitulōnika pe faitaa‘i ‘o ha tatau kuo fakamo‘oni tohinima ki ai ‘o e foomu kuo ‘osi fakafonu kakató kapau ‘oku ‘omai ia kiate kimautolu meí he tu‘asila ‘īmeili ‘oku mau tauhi ‘i he faile ‘a e tokotaha kasitomaá.
Te ke toe lava foki ‘o ‘omai ha tatau kuo hiki faka‘ilekitulōnika pe faitaa‘i ‘o ha tatau kuo fakamo‘oni tohinima ki ai ‘o e foomu kuo ‘osi fakafonu kakató meí ha tu‘asila ‘īmeili kehe ‘o fakafofonga‘i ‘a e tokotaha kasitomaá. Kā kuo pau ke ke fakakau mai ‘i ai ha tatau kuo ‘osi hiki faka‘ilekitulōnika pe faitaa‘i ‘o e ‘ilo‘i‘anga ‘o e tokotaha kasitomaá, ‘a ia ‘e lelei ange kapau ‘oku ‘i ai ha lau‘itā mo ha fakamo‘oni tohinima ‘oku hā mahino ‘i he ID.
Kapau ‘okú ke a‘usia pe sio ki ha kau ngāue, kau nofo totongi pe kau ngāue fakakonituleki ‘a e Kāinga Ora ‘oku nau ngāue pe fakahoko ha tō‘onga ‘oku ta‘etaau, te ke lava ‘o līpooti ia ki he‘emau timi ki he Ngāue Faitotonú (Integrity team). Ko e ngaahi fakatātā ‘o ha ngāue kākā ko hono toe tuku atu ‘o e falé ke nofo totongi ai ha ni‘ihi kehe, ngāue hala ‘aki ha ngaahi tokoni fakapa‘anga, ngāue hala ‘aki ‘a e mafaí, faihala pe fepakipaki ‘o e fekaukau‘akí ki he faifatongiá.
- telefoni ki he: 0800 8355 469 – houa ‘e 24, ‘aho ‘e fitu ‘i he uike
- te ke lava ‘o fai ha līpooti ‘o ‘ikai ‘ilo‘i ai koe ki he Integrity Line NZ – Aho Ngakaupono(external link)
- fakafonu ‘emau foomu faka‘eke‘eke ‘i he ‘initanetí ‘aki ‘a hono fili ‘o e ‘Suspected fraud‘
‘Oku fakangofua ‘e he kupu 80 ‘o e lao Public and Community Housing Management Act 1992 (PACHMA)(external link) ‘a e Kāinga Ora; ke kole ‘a e ngaahi fakamatala meí he kakaí fakafo‘ituitui ‘i he faitohi ki ha ngaahi taumu‘a fakapatonu, ‘o hangē ko e ngāuehala‘aki ‘a e ngaahi ma‘u‘anga tokoni fakapa‘angá. Ko e tohi fakatokanga kuo hiki-tohí ‘e ‘ave atu ia ‘o fakatatau ki he lao Kāinga Ora PACHMA Code of Conduct [PDF, 409 KB], ‘a ia ‘oku ‘i he malumalu ‘o e kupu 86 ‘o e lao PACHMA.
Ki he ngaahi faka‘eke‘eke fekau‘aki mo e ngaahi langa fakalakalaka lalahí
Telefoni ki he: 0800 801 601
Faitohi ki he:
Kāinga Ora – Homes and Communities
Hobsonville Office
PO Box 84143, Westgate
Auckland 0657
Ki he ngaahi faka‘eke‘eke kehe kotoa pē fekau‘aki mo e langa fakalakalaka ‘i he feitu‘u koló
Telefoni ki he: 0800 801 601
Faitohi ki he:
Kāinga Ora – Homes and Communities
PO Box 74598, Greenlane
Central Auckland 1546
Ko e fakamatala faka‘ofisialé ko ha fa‘ahinga fakamatala ia ‘oku tauhi ‘e ha potungāue fakapule‘anga ‘a ia ‘e lava ke kole ia ‘e he kakai ‘o e fonuá. ‘E lava ke fakakau ‘i he ngaahi kolé ni ‘a e:
- ngaahi me‘a fakapepa, līpooti, fetohi‘aki fakangāue, faitohi, ‘īmeili mo ha ngaahi tatau fakaangaanga
- ngaahi fakamatala ‘oku ‘ikai hiki-tohi, hangē ko e vitiō pe le‘o ‘oku hiki tepi
- ngaahi ‘uhinga ki ha ngaahi faitu‘utu‘uni na‘e fakahoko fekau‘aki mo koe
- ngaahi tohi fakahinohino ‘oku fokotu‘u atu ai ‘a e ngaahi tu‘utu‘uni fakalotofale, ngaahi tefito‘i fakakaukau, ngaahi tu‘utu‘uni ngāue pe ngaahi fakahinohino ki he fa‘u tu‘utu‘uní
- ngaahi ‘āsenita mo e miniti ‘o ha ngaahi fakataha, kau ai ‘a kinautolu na‘e ‘ikai ‘atā ki he kakaí.
Ke fakahoko ha kole OIA, fakafonu ‘a e foomu ko ‘ení pea te mau fetu‘utaki atu kiate koe ‘i loto ‘i he ‘aho ngāue ‘e 20.
Ngāue fakavavevave ki ha kole
‘E ala lava ke ke kole ke fai ha ngāue fakavavevave ki ho‘o kole fakamatalá, pea kapau te ke fakahoko ia kuo pau ke ke ‘omai ‘a e ngaahi ‘uhinga ki hono kole ke fakavave ‘a e ngāue ki ho‘o fakamatalá.
‘E vakai‘i ‘e he Kāinga Ora pe ‘oku ‘uhinga lelei ke fakamu‘omu‘a ‘a e ngāue ki ho‘o kolé ‘i he ngaahi kole kehé pea ngāue ‘oku lolotonga fakahokó. Neongo ia, ko e fakangatangata ki he lōloa ‘o e taimi ‘oku fokotu‘u atu ‘i he OIA ke fakalōloa, ‘ave mo fakahoko ha tu‘utu‘uni ki ho‘o kolé, ‘oku kei tu‘uma‘u pē ia.
Kuo fakafo‘ou ‘a e peesí: 2 Fēpueli 2026